Vergi Hukuku

Gecekondu Önleme ve Kentsel Dönüşüm Bölgelerinde Tapu Harcı İstisnası

Elif Nurbanu Or

Vergi hukukuna ilişkin bu özel yazımızda vergi avukatı olarak ele aldığımız Gecekondu Önleme ve Kentsel Dönüşüm Bölgelerinde Tapu Harcı İstisnası konusunu işleyeceğiz.

Gecekondu önleme ve kentsel dönüşüm bölgelerinde müteahhitlerce ve arsa sahiplerince yapılan taşınmaz satışlarında ve bu kişilerden yapılan taşınmaz alışlarında ödenen tapu harçlarının iadesi mümkün müdür?

492 sayılı Harçlar-Kanunu’nun 57.maddesinde; “Tapu ve Kadastro işlemlerinden bu-kanuna-bağlı (4)sayılı tarifede yazılı olanların, tapu ve kadastro harçlarına tabi olduğu” belirtilmiştir. (4) sayılı tarifenin 20(a) fıkrasında ise, gayrimenkullerin ivaz karşılığında veya ölünceye kadar bakma akdine dayanarak yahut trampa hükümlerine göre devir ve iktisabında gayrimenkulün beyan edilen devir ve iktisap bedelinden az olmamak üzere emlak vergisi değeri üzerinden nispi harç ödeneceği hükme bağlanmıştır.

Anılan hükümler uyarınca, taşınmazların bir bedel karşılığı devrinde belli oranlarda hem alıcının hem de satıcının tapu harcı ödemesi gerekmektedir. Bu genel kuraldır.

Genel Kuralın İstisnaları

6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkındaki Kanun’un 7.maddesinin 9.Fıkrasında;

“Bu Kanun uyarınca yapılacak olan işlem, sözleşme, devir ve tesciller ile uygulamalar, noter harcı, tapu harcı, belediyelerce alınan harçlar, damga vergisi, veraset ve intikal vergisi, döner sermaye ücreti ve diğer ücretlerden; kullandırılan krediler sebebiyle lehe alınacak paralar ise banka ve sigorta muameleleri vergisinden müstesnadır.” hükmü bulunmaktadır.

Yine, 775 sayılı Gecekondu Kanunu’nun 33. Maddesinde;

“Bu kanun hükümlerine dayanılarak yapılan ivazlı veya ivazsız devir, temlik, kamulaştırma, alım, satım, kira, geri alma, geri verme, ifraz, tevhit, tescil, cins değişikliği, rehin tesis ve terkini, ıslah, değişiklik, onarım, inşa ve ikmal gibi her türlü işlemler, sözleşmeler, beyannameler ve benzerleri, tasarruf bonosundan ve her türlü vergi, resim ve harçtan muaftır.” hükmü yer almaktadır.

Yukarıda yer verilen yasa hükümlerinin birlikte değerlendirilmesinden;

Gayrimenkullerin ivaz (bedel) karşılığında devir ve iktisabının harca tabi olduğu,

Ancak 6306 sayılı Afet-Riski-Altındaki-Alanların-Dönüştürülmesi Hakkındaki Kanun ile 775 sayılı Gecekondu Kanunu uyarınca yapılacak devir ve tescillerin ise tapu-harcından müstesna olduğu,

Buna göre anılan kanun uyarınca yapılan gecekondu önleme ve kentsel yenileme uygulamalarının belirtilen istisnadan yararlanacağı anlaşılmaktadır.

Ancak, anılan hükümlere-rağmen kentsel dönüşüm ve gecekondu önleme bölgelerinde yapılan alış ve satışlarda mevzuata aykırı olarak tapu harcı tahsil edilmektedir. Bu şekilde kendisinden tapu harcı tahsil edilenlerin yapması gerekenler aşağıda açıklanmıştır:

Kimler tapu harcı iadesi isteyebilecektir?

  • Kentsel dönüşüm bölgesi ile gecekondu önleme bölgelerinde inşaat yapan müteahhitler ile
  • Arsa karşılığı inşaat sözleşmeleri uyarınca arsalarını müteahhitlere vermiş arsa sahipleri ve
  • Müteahhitlerden ve arsa sahiplerinden taşınmaz satın alanlar tapu harcı iadesi isteyebilecektir.

Tapu harcı iadesi hangi süre içinde istenebilir?

Tapu harcı iadesi, ihtirazı kayıt konularak yapılacak ödeme sonrası, harcın ödenmesinden itibaren 30 günlük süre içinde açılacak dava ile istenebilir.

Bu 30 günlük süreyi kaçıranlar ise;

213 sayılı Vergi Usul Kanunu’nda düzenlenen düzeltme-şikâyet yoluyla geriye dönük 5 yıllık süre için tapu harcı iadesi isteyebileceklerdir.

Tapu harcının iadesi nasıl istenebilir?

Burada iki yol vardır:

Birincisi, tapu harcının ihtirazı kayıt konularak ödenmesi ve ödemeden itibaren 30 günlük süre içinde Vergi Mahkemesi’nde dava-açılarak iadesinin talep edilmesi.

İkinci yol; birinci yolu uygulamayıp süreyi kaçıranlar için,

  • Geriye dönük 5 yıllık süre içinde ödenen tapu harcının iadesi istemiyle önce ilgili vergi dairesine düzeltme başvurusunda bulunup,
  • Vergi dairesince 60 günlük süre içinde cevap verilmemesi veya talebin reddedilmesi üzerine şikâyet yoluyla Gelir İdaresi Başkanlığı’na başvurmaktır.

Gelir İdaresi Başkanlığı, şikâyet talebine 60 günlük süre içinde cevap vermez veya talebi reddedebilir. 60 günlük süreyi veya ret cevabını takip eden 30 günlük süre içinde Vergi Mahkemesi’nde dava açılarak iadesinin talep edilmesi gerekmektedir.

İade için hangi belgeler gereklidir?

a) Vergi (Tapu Harcı) Tahsil Alındısı

b) Tapu Senedi Fotokopisi

c) Riskli Yapı Belgesi

d) Riskli Yapı Muafiyet Belgesi

e) Sözleşme Örneği (Arsa payı karşılığı veya başka modellerle yapılmışsa o sözleşme)

Gecekondu Kanunu kapsamında veya kentsel dönüşüm bölgelerinde yapılan işler dolayısıyla düzenlenen sözleşmeler, kağıtlar, hak ediş ödemeleri vb. belgeler damga vergisinden istisna mıdır?

775 sayılı Gecekondu Kanunu’nun 33. maddesinde hangi işlemlerin vergi, resim ve harçtan muaf olduğu belirtilmekte olup, bu Kanun kapsamında yapılan ihaleler dolayısıyla alınan ihale kararları, yapılan sözleşmeler, düzenlenen taahhütnameler, hak edişe ilişkin ödeme emirleri vb. kağıtların anılan Kanunun 33. maddesi kapsamında bulunup bulunmadığı hususunda ihtilaflar doğmaktadır.

Vergi Mahkemesi ve Danıştay kararlarında, anılan madde hükmünün genellikle geniş yorumlandığı görülmektedir.

Vergi hukuku alanında uzman vergi avukatı kişilerle çalışılması önemli olup, bu hususta gerekli liyakate sahip ekibimizle irtibata geçilebilir.

Membership Agreement

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Integer ut dui sed justo pharetra dignissim a quis diam. Proin placerat enim vel diam ultrices rutrum. Donec mollis nulla tristique velit pellentesque eleifend. In posuere posuere iaculis. Sed orci arcu, accumsan at semper in, bibendum ac erat. Donec dignissim at eros vulputate lacinia. Vivamus vitae nunc tincidunt, fermentum mi quis, dignissim magna. Etiam et dolor ac lorem accumsan ultricies. Cras fringilla justo velit, sed dapibus purus sollicitudin aliquet. In consectetur mauris sed mi mollis, iaculis eleifend dolor ornare. Donec sit amet egestas risus. Pellentesque suscipit ex lectus, nec semper quam interdum sed.

Class aptent taciti sociosqu ad litora torquent per conubia nostra, per inceptos himenaeos. Quisque ex turpis, semper vitae ex non, scelerisque tincidunt diam. Vivamus eu sollicitudin massa, in suscipit tortor. Suspendisse nisl mi, ultricies eu sagittis quis, tincidunt sed turpis. Cras dapibus mauris non nisi dignissim pulvinar. Class aptent taciti sociosqu ad litora torquent per conubia nostra, per inceptos himenaeos. Pellentesque condimentum odio nec posuere pulvinar. Praesent iaculis massa id turpis tempor varius. Nullam viverra turpis urna, at finibus libero tempor viverra. Aliquam ac maximus ipsum, at efficitur ipsum. Praesent ullamcorper urna ut massa scelerisque, vel lacinia enim pretium. Nunc faucibus sit amet sem ut mattis. Pellentesque mattis urna at ornare porta. Duis placerat orci id vestibulum scelerisque. Nam eget quam lacinia, venenatis eros eu, tempor eros. Morbi volutpat nisi et venenatis vehicula.

Cras fermentum imperdiet porttitor. Sed tincidunt erat erat, eu euismod odio pulvinar et. Ut at laoreet lorem. Sed ex urna, placerat sed urna non, tempus blandit quam. Quisque eget est auctor, mollis magna non, fringilla est. Aliquam erat volutpat. Vivamus porttitor arcu orci, a consequat lorem imperdiet ac. Curabitur bibendum ac nibh vitae viverra.

Vestibulum et urna ac dolor interdum tristique. Donec eget nulla non justo porta sodales non ac orci. Morbi semper est in elit sagittis, suscipit malesuada sapien cursus. Nam sapien magna, facilisis eget placerat in, finibus vehicula nibh. Sed lacinia odio sit amet enim consequat suscipit. Aenean lacus ipsum, sodales eu magna id, venenatis varius dolor. Nam varius nisi eu mauris ultrices pharetra. Donec condimentum eros odio, a imperdiet nunc dignissim non. Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Donec varius lacus ut dui feugiat, sed porttitor libero dignissim.

Sed tellus velit, euismod eu dictum id, euismod at lectus. Morbi fringilla metus id fermentum blandit. Donec lacus metus, venenatis ut leo eget, dictum egestas sapien. In quis dui lorem. Sed viverra eu odio vitae finibus. Vivamus vel nibh pretium, varius ligula eget, tempus diam. Class aptent taciti sociosqu ad litora torquent per conubia nostra, per inceptos himenaeos. Morbi dictum risus nisi, nec varius odio facilisis sed. Nulla efficitur enim id semper imperdiet. Mauris vitae elit non risus sagittis maximus eu nec enim. Quisque vestibulum, sapien eu congue malesuada, mauris nisi luctus eros, aliquam placerat turpis neque in erat. Vestibulum sodales dolor et leo eleifend, dignissim mollis erat rutrum.

Terms of Use

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Integer ut dui sed justo pharetra dignissim a quis diam. Proin placerat enim vel diam ultrices rutrum. Donec mollis nulla tristique velit pellentesque eleifend. In posuere posuere iaculis. Sed orci arcu, accumsan at semper in, bibendum ac erat. Donec dignissim at eros vulputate lacinia. Vivamus vitae nunc tincidunt, fermentum mi quis, dignissim magna. Etiam et dolor ac lorem accumsan ultricies. Cras fringilla justo velit, sed dapibus purus sollicitudin aliquet. In consectetur mauris sed mi mollis, iaculis eleifend dolor ornare. Donec sit amet egestas risus. Pellentesque suscipit ex lectus, nec semper quam interdum sed.

Class aptent taciti sociosqu ad litora torquent per conubia nostra, per inceptos himenaeos. Quisque ex turpis, semper vitae ex non, scelerisque tincidunt diam. Vivamus eu sollicitudin massa, in suscipit tortor. Suspendisse nisl mi, ultricies eu sagittis quis, tincidunt sed turpis. Cras dapibus mauris non nisi dignissim pulvinar. Class aptent taciti sociosqu ad litora torquent per conubia nostra, per inceptos himenaeos. Pellentesque condimentum odio nec posuere pulvinar. Praesent iaculis massa id turpis tempor varius. Nullam viverra turpis urna, at finibus libero tempor viverra. Aliquam ac maximus ipsum, at efficitur ipsum. Praesent ullamcorper urna ut massa scelerisque, vel lacinia enim pretium. Nunc faucibus sit amet sem ut mattis. Pellentesque mattis urna at ornare porta. Duis placerat orci id vestibulum scelerisque. Nam eget quam lacinia, venenatis eros eu, tempor eros. Morbi volutpat nisi et venenatis vehicula.

Cras fermentum imperdiet porttitor. Sed tincidunt erat erat, eu euismod odio pulvinar et. Ut at laoreet lorem. Sed ex urna, placerat sed urna non, tempus blandit quam. Quisque eget est auctor, mollis magna non, fringilla est. Aliquam erat volutpat. Vivamus porttitor arcu orci, a consequat lorem imperdiet ac. Curabitur bibendum ac nibh vitae viverra.

Vestibulum et urna ac dolor interdum tristique. Donec eget nulla non justo porta sodales non ac orci. Morbi semper est in elit sagittis, suscipit malesuada sapien cursus. Nam sapien magna, facilisis eget placerat in, finibus vehicula nibh. Sed lacinia odio sit amet enim consequat suscipit. Aenean lacus ipsum, sodales eu magna id, venenatis varius dolor. Nam varius nisi eu mauris ultrices pharetra. Donec condimentum eros odio, a imperdiet nunc dignissim non. Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Donec varius lacus ut dui feugiat, sed porttitor libero dignissim.

Sed tellus velit, euismod eu dictum id, euismod at lectus. Morbi fringilla metus id fermentum blandit. Donec lacus metus, venenatis ut leo eget, dictum egestas sapien. In quis dui lorem. Sed viverra eu odio vitae finibus. Vivamus vel nibh pretium, varius ligula eget, tempus diam. Class aptent taciti sociosqu ad litora torquent per conubia nostra, per inceptos himenaeos. Morbi dictum risus nisi, nec varius odio facilisis sed. Nulla efficitur enim id semper imperdiet. Mauris vitae elit non risus sagittis maximus eu nec enim. Quisque vestibulum, sapien eu congue malesuada, mauris nisi luctus eros, aliquam placerat turpis neque in erat. Vestibulum sodales dolor et leo eleifend, dignissim mollis erat rutrum.