Günümüzde Dahi Geçerliliğini Koruyan Latince Deyişler

Roma hukuku, günümüze kadar gelen birçok kavram, ilke ve kurumların kaynağı. Bu yazımızda gerek Ceza Hukukuna, gerek Borçlar Hukukuna dair Latince hukuk terimlerini sizler için derledik.

Roma hukuku, günümüze kadar gelen birçok kavram, ilke ve kurumların kaynağı. Bu yazımızda gerek Ceza Hukukuna, gerek Borçlar Hukukuna dair Latince hukuk terimlerini sizler için derledik.

 

  • A verbis legis non est recedendum (Kanunun lafzından uzaklaşılmamalıdır)

 

  • Actori incumbit onus probandi (İspat yükü davacıya aittir)

 

  • Ames iudicio, non amore iudices (Hüküm sevgi ile verilmeli, fakat sevgiden hareketle verilmemelidir)

 

  • Argumenta non sunt numeranda, sed ponderanda (Deliller sayılmaz, tartılır)

 

  • Benignus leges interpretandae sunt, quo voluntas earum conservetur (Kanunlar amaçlarına uygun olarak yorumlanmalıdır)

 

  • Confessio est regina probationum (İkrar, delillerin kraliçesidir)

 

  • Consuetudo est optima legum interpres (Uygulama kanunun en iyi yorumcusudur)

 

  • Conventio est lex (Anlaşma, kanundur)

 

  • Delicta parentium liberis non nocent (Ana babanın suçu çocuklarına zarar vermez)

 

  • Facta per testes, non pacta probantur (Tanıklarla anlaşmalar değil, vakıalar kanıtlanır)

 

  • Familias consenvari publice interest (Ailelerin muhafazasında toplumun yararı vardır)

 

  • Genera non pereunt (Neviler telef olmaz)

 

  • Geminant peccatum, quem delicti non pudet (Fiilinden utanmayanın suçu ağırlaşır)

 

  • Generalia specialibus non derogant (Genel olan özel olanı ilga etmez) Generalibus specialia derogant (Özel olan genel olanı ilga eder)

 

  • Haec sunt praecepta iuris: Honeste vivere, neminem laedere, suum cuique tribuere (Hukukun emirleri şunlardır: Şerefli yaşamak, kimseye zarar vermemek, herkese kendisinin olanı vermek)

 

  • In dubio pro reo (Şüpheden sanık yararlanır)

 

  • Ius naturae bes immutabile (Tabii Hukuk değişmezdir)

 

  • Leges ab omnibus intellegi debent: (Kanunlar herkes tarafından anlaşılabilir olmalıdır) Leges breves esse oportet, quo facilius teneantur: (Daha kolaylıkla uyulması için kanunların kısa olması lazımdır)

 

  • Litorum usus publicus est: (Kıyılar herkes tarafından kullanılabilir)

 

  • Male iure nostro uti non debemus: (Hakkımızı kötüye kullanmamalıyız)

 

  • Ne bis in idem crimen iudicetur: (Aynı suç dolayısıyla iki defa mahkûmiyet kararı verilemez)

 

  • Necat iudex ultra petita partium: (Hakim tarafların talepleri dışına çıkamaz)

 

  • Nemo tenetur se ipsum accusare (prodesse): (Hiç kimseden kendisini suçlaması beklenemez)

 

  • Non alienat, qui dumtaxat omittit possessionem: (Sadece zilyetliğinden vazgeçen kimse mülkiyeti elden çıkarmış olmaz)

 

  • Non plus in accessione potest esse, quam in principali obligatione: (Ana borçtan fazlası fer’ide mevcut olamaz)

 

  • Non servata forma corruit actus: (Şekle uyulmamışsa muamele yıkılır)

 

  • Nulla societas in aeternum: (Ebediyete kadar devam eden şirket olmaz)
  • Nullum crimen, nulla poena sine lege: (Kanunsuz suç, kanunsuz ceza olmaz)

 

  • Omnis qui profitetur artem, culpam levissimam praestat: (Bir beceriyi meslek edinmiş olan herkes en hafif ihtimalinden sorumludur)

 

  • Pacta sunt servanda: (Anlaşmalara uyulmalıdır)

 

  • Par deliquentis et suasoris culpa est: (Failin ve azmettirenin kusuru eşittir)

 

  • Perfecta emptione periculum ad emptorem respicit: (Alım satım tamam olunca hasar alıcıya geçer)

 

  • Poena debet commensurari delieto: (Ceza file göre ölçülmelidir)

 

  • Possessio non est iuris, sed facti: (Zilyetlik hukuka değil, fiiliyata ilişkindir)

 

  • Prout, quidque contractum est, ita et solvi debet: (Akdedilen hukuki işlem yapıldığı şekilde ortadan kaldırılmalıdır)

 

  • Quae publice fiunt, nulli licet ignorare: (Aleni olanı bilmediğini kimse öne süremez)

 

  • Quidquid est in territorio, est de territorio: (Ülkede olan her şey ülkenin kanunlarına göre değerlendirilir)

 

  • Quilibet praesumitur bonus, usque dum probetur contrarium: (Aksi ispat edilinceye kadar bir kimsenin iyi niyetli olduğu karinedir)

 

  • Res iudicata alii non nocet: (Hükümler başkalarına zarar vermez; hükümle ancak taraflar bağlanır)

 

  • Scriptura privata non scribente nihil probat se ipsa: (Resmi belgeler düzenledikleri hususu ispat etmiş sayılır)

 

  • Sola cogitatio furti faciendi non facit furtum: (Sadece hırsızlığı düşünmek kişiyi hırsız yapmaz)
  • Tutor rem pupilli emere non potest: (Vasi vesayeti altındaki küçüğün malını satın alamaz)

 

  • Ubi non est culpa, ibi non est delictum: (Kusur yoksa haksız fiil (suç) de yoktur)

 

  • Victus victori in expensis est condemnandus: (Davayı kaybeden masrafları kazanana ödemeye mahkum edilmelidir)

 

 

Prof. Dr. Belgin Erdoğmuş’un “Hukukta Latince Teknik Terimler Özlü Sözler”, İstanbul 2004 eserinden yararlanılmıştır.

 

9213 görüntüleme